De fabel van de dure zzp’er in de zorg
Al jaren hoor ik het: de zzp’er in de zorg is duur, eigenzinnig en vooral bezig met z’n uurtarief. Een zorgcowboy, dat is het beeld. Alsof zelfstandig zorgverleners vooral bezig zijn met vrijheid, geld en los zand. En eerlijk? Het is een frame waar ik langzamerhand enorm kriebelig van word. Sterker nog, het is een fabeltje!
Want waarom kiezen mensen ervoor om de veiligheid van loondienst te verruilen voor ondernemerschap in een sector waar je dag in dag uit met kwetsbare mensen werkt? Omdat het makkelijker is? Of omdat je daarmee van negen tot vijf af bent, en ook ’s avonds of in het weekend beschikbaar bent zonder extra toeslag, gewoon omdat de cliënt dat nodig heeft?
We missen iets fundamenteels in dit debat: het “wie” vóór het “wat”. Waarom kijken we alleen naar het tarief of het contract, en niet naar de motivatie, de toewijding, de manier waarop iemand werkt?
De echte zelfstandige zorgverlener – ik bedoel die bevlogen professional die de cliënt ziet als mens, niet als dossier – kiest niet voor de makkelijkste route. Die kiest bewust voor autonomie omdat het systeem soms botst met de menselijke maat. Omdat tijd, aandacht en flexibiliteit in loondienst niet vanzelfsprekend zijn.
Zorgondernemers: geen solisten, maar samenwerkers!
En laten we het woord ‘ondernemer’ ook even nuanceren. Zorgondernemers, wat mij betreft een betere term dan ‘zzp’ers’, zijn vaak geen ondernemers in de klassieke zin van winstmaximalisatie. Het ondernemerschap zit ’m in de zelfstandigheid van werken, niet in het individueel opereren.
Sterker nog: juist deze zorgprofessionals zoeken de gezamenlijkheid van bijvoorbeeld een coöperatie (zoals Coöperatie Zorgondernemers Twente U.A.) of netwerk. Ze ontwikkelen zich samen, werken samen aan cliënten en casussen, en organiseren gezamenlijk systemen, opleidingen, ISO-certificeringen en (zelf)controle. En dat alles tegen minimale overheadkosten, ver weg van de logge, dure structuren van traditionele instellingen.
Zitten er in de zorgwereld zorgcowboys tussen? Natuurlijk, en die moet je knetterhard aanpakken. Net zoals er in loondienst mensen zijn die “met de hakken over de sloot” hun uren draaien. Maar de overgrote meerderheid van zelfstandigen kiest voor deze vorm omdat het anders niet past. Omdat het geweten schuurt bij de stopwatchzorg van sommige instellingen.
De maatschappelijke waarde van zelfstandigheid
Recent onafhankelijk onderzoek bevestigt deze visie. Uit de maatschappelijke kosten-batenanalyse De waarde van zzp’ers in de zorg (SEO Economisch Onderzoek, 2025) blijkt:
Met andere woorden: de zzp’er lijkt duurder, maar is vaak juist kostenefficiënter, directer inzetbaar en veel wendbaarder, helemaal wanneer georganiseerd in coöperatief verband met gedeelde systemen, lage overhead en continue scholing en reflectie. Bovendien: als we álle kosten meerekenen, komt de werkelijke kostprijs van een loondienstmedewerker vaak uit boven de €70–€90 per uur.
Tijd voor een nieuw frame
De goedwillende zelfstandige in de zorg is vakvolwassen, werkt transparant, neemt verantwoordelijkheid en is bereikbaar op momenten dat het ertoe doet. Investeert in scholing, netwerk en reflectie. Niet omdat het moet, maar omdat het klopt. Dus laten we ophouden met het frame van “zzp’er = cowboy”. We moeten preciezer kijken. Eerst wie, dan waarom zzp’er. Vervolgens kijken wat het meer oplevert, hoe de cliënttevredenheid toeneemt en hoeveel zorggeld het bespaart.
“Er is geen tekort aan geld in de zorg, maar het geld wordt niet goed georganiseerd.” (Jan Peter Balkenende, 2003). In het licht van vandaag krijgt deze uitspraak hernieuwde betekenis. Want waar de roep om efficiëntere zorg al decennia klinkt, bewijzen zelfstandige zorgondernemers, vaak in coöperatief verband, dat het daadwerkelijk anders kan. Met minder overhead, meer regie en meer menselijkheid. Combineer dit met het recente SEO-onderzoek over de maatschappelijke waarde van zzp’ers, en de conclusie is duidelijk: het systeem moet veranderen, niet de mensen die het draaiende houden.
Ben jij bestuurder, beleidsmaker of collega-zorgprofessional die voorbij het frame durft te kijken? Ik ga graag met je in gesprek over hoe we samen zorg persoonlijk én betaalbaar houden!
F.A. (Frank) Brummelhuis MBA
Directeur-bestuurder | Coöperatie Zorgondernemers Twente
Auteur: Verbinding door leiderschap
#Zorgondernemers #BetaalbareZorg #Zorgbeleid #Zorgtransformatie #Jeugdzorg #WMO #Samen14 #WethouderZorg